Bij wetenschappelijk onderzoek hoort het begrip overige vaak tot de belangrijke voorwaarden, maar veel mensen horen ook het begrip peer review en vragen zich af wat daarmee bedoeld wordt. Peer review is het controleren van onderzoeksartikelen door andere deskundigen. Dit proces zorgt ervoor dat wat je leest in bijvoorbeeld medische tijdschriften, natuurkundige rapporten of psychologische onderzoeken klopt en bruikbaar is. Wetenschappers en onderzoekers maken veel gebruik van deze manier van keuren en verbeteren, zodat het eindresultaat zo eerlijk en duidelijk mogelijk blijft.
Andere onderzoekers controleren het onderzoek
Als iemand een onderzoek afrondt en de resultaten wil publiceren, gaat het meestal als volgt. De onderzoeker stuurt zijn of haar artikel naar een wetenschappelijk tijdschrift of vakblad. Vervolgens wordt het artikel doorgestuurd naar een groep andere onderzoekers die in hetzelfde vakgebied werken. Zij zijn onafhankelijk en noemen we peer reviewers. Zij lezen het artikel grondig door en letten onder andere op de opzet van het onderzoek, de manier van argumenteren en of de uitkomsten logisch zijn. Zo krijgen eventuele fouten, onduidelijkheden of onhandige voorbeelden snel aandacht. Soms merkt een peer reviewer zelfs op dat iets over overige bevindingen meer aandacht verdient, wat weer zorgt voor een betere tekst.
Voordelen van het beoordelen door collega’s
Op deze manier controleert de wetenschap zichzelf. Door peer review blijft het niveau van de artikelen gelijk. Ingewikkelde fouten worden ontdekt en oneerlijke resultaten komen minder snel door de keuring. Het zorgt ook voor eerlijkheid: niet alleen een vriend of een bekende beoordeelt het artikel, maar echte vakgenoten. Doordat er meestal verschillende mensen naar hetzelfde artikel kijken, krijgt de schrijver meer tips, komt er een duidelijker verhaal en verdwijnen opvallende fouten of bijzondere ideeën die niet kloppen. Ook als bij het onderzoek naar overige onderwerpen uit andere vakgebieden is gekeken, kunnen peer reviewers daar iets zinnigs over zeggen. Zo groeien ideeën en blijft kennis betrouwbaar.
Diverse soorten feedback tijdens het proces
Tijdens een peer review proces kan het zijn dat de peer reviewers duidelijke verbeteringen voorstellen. Bijvoorbeeld als het artikel erg ingewikkeld is of zonder reden belangrijke overige informatie mist. Soms geven ze aan dat de schrijver uitleg nodig heeft bij bepaalde punten, zodat het ook voor beginnende onderzoekers of studenten leesbaar blijft. In andere gevallen zijn ze streng, bijvoorbeeld als het onderzoek niet goed is uitgelegd, bronnen ontbreken of als een onderzoeker niet netjes is omgegaan met de deelnemers van het onderzoek. De schrijver past dan zijn werk aan. Dit gebeurt net zo lang tot de reviewers en de redactie tevreden zijn. Als alle punten duidelijk en goed zijn, wordt het artikel gepubliceerd. Alleen in een zeldzaam geval wordt een artikel afgewezen, bijvoorbeeld bij onduidelijke, onvolledige of onbetrouwbare overige delen in het artikel.
Het belang van peer review in de praktijk
Steeds vaker geeft men pas waarde aan een onderzoek als het is gecontroleerd door andere deskundigen. Dit geldt voor bijvoorbeeld medische behandelingen, voedselonderzoek of uitleg van grote natuurverschijnselen. Universiteiten, ziekenhuizen en andere instellingen kijken voor lesstof en antwoorden vaak eerst naar vakbladen en rapporten die peer reviewed zijn. Dat helpt om foute informatie te vermijden. Ook als er nieuwe ontdekkingen gedaan worden of als wetenschap zich wil verdiepen in overige thema’s, zorgt dit beoordelingssysteem voor verantwoord gebruik van kennis.
Wat gebeurt er met overige opmerkingen na de peer review?
Opmerkingen die niet direct gaan over het hoofdonderwerp van een artikel – zoals extra feitjes of aparte uitkomsten – vallen soms onder overige feedback. Een goede onderzoeker pakt deze aanvullingen mee. Zo voorkomen schrijvers dat ze iets belangrijks over het hoofd zien. Soms leiden deze opmerkingen tot een extra hoofdstuk, nieuwe onderzoeksvragen of juist tot kortere uitleg van ingewikkelde zijpaden. Ook dat zorgt ervoor dat de tekst voor de lezer duidelijker blijft. Peer review is dus niet alleen een controle op fouten, maar ook een kans om alles netjes, volledig en eerlijk aan te bieden.
Meest gestelde vragen over peer review
-
Waarom controleren andere onderzoekers een onderzoek?
Andere onderzoekers controleren een onderzoek via peer review om te zorgen dat het onderzoek eerlijk, duidelijk en logisch in elkaar zit. Zo voorkomen ze fouten en misverstanden en blijft de kwaliteit van het wetenschappelijk werk hoog.
-
Hoe lang duurt een peer review proces meestal?
Het peer review proces kan flink wat tijd kosten. Dit varieert vaak van enkele weken tot zelfs een paar maanden, afhankelijk van hoe snel de reviewers werken en hoeveel aanpassingen er nodig zijn aan het originele artikel.
-
Kunnen schrijvers zelf kiezen wie hun artikel controleert?
Sommige tijdschriften vragen schrijvers om namen voor te stellen, maar meestal bepaalt de redactie wie er naar het artikel kijkt. Zo blijft het proces eerlijk en onafhankelijk.
-
Is peer review alleen voor wetenschap bedoeld?
Meestal hoort peer review bij wetenschappelijk onderzoek, maar ook in andere gebieden zoals onderwijs of technische vakken wordt deze manier van controleren gebruikt.
-
Worden opmerkingen van reviewers altijd helemaal overgenomen?
De schrijver van een onderzoek beslist, samen met de redactie van het tijdschrift, welke opmerkingen ze verwerken. Meestal worden de belangrijkste punten altijd aangepast, zodat het eindresultaat sterker wordt.
